Isoleren en ventileren gaan hand in hand
“We isoleren ons te pletter, maar vergeten te ventileren.” Het is een uitspraak die blijft hangen. Rogér Keijsers is al vijftien jaar actief in de wereld van ventilatie. Hij ziet het dagelijks: mensen investeren duizenden euro’s in isolatie, maar vergeten dat frisse lucht minstens zo belangrijk is. “Gemiddeld brengen we tweederde van onze tijd thuis door. Des te belangrijker om gezonde lucht in te ademen!’’
Van operatiekamer naar slaapkamer
Rogér begon zijn loopbaan als leraar, maar belandde via een omweg in de wereld van ventilatie. “Ik werkte ooit mee aan de bouw van operatiekamers. Daar draait alles om zuurstof en luchtkwaliteit. Het leek me interessant om die kennis toe te passen in gewone woningen.” Inmiddels is dat zijn dagelijkse werk. Hij installeert slimme ventilatieoplossingen die bijdragen aan een gezond binnenklimaat. En het mooie: de bewoners hoeven zelf niets te doen.
Wat hem drijft is niet alleen techniek, maar vooral gezondheid. “In een operatiekamer is zuurstof letterlijk van levensbelang. Maar ook in je slaapkamer speelt het een grote rol. Als je daar met z’n tweeën slaapt – misschien met een hond of kat erbij – stijgt de CO2-waarde binnen een kwartier naar een ongezond niveau. En dat net op het moment dat je in slaap valt.”
Een slechte luchtkwaliteit tijdens de slaap heeft meer impact dan veel mensen denken. “Je wordt minder uitgerust wakker, bent minder productief en kunt zelfs hoofdpijn of prikkelbaarheid ervaren. Maar ook overdag merk je het: mensen met contactlenzen krijgen last van droge ogen, anderen merken het aan een droge keel of jeuk.” Rogér vertelt: “Laatst sprak ik iemand die aangaf zich beter te voelen sinds haar woning beter geventileerd werd. Dat laat zien hoe belangrijk een gezond binnen- klimaat kan zijn voor het dagelijks functioneren.”
Binnenluchtkwaliteit, een onderschat gezondheidsrisico
Volgens onderzoeksbureau TNO leidt vervuilde binnenlucht in Nederlandse woningen en gebouwen jaarlijks tot een maatschappelijke schade van maar liefst € 7,8 miljard. Schadelijke stoffen zoals fijnstof, stikstofdioxide en formaldehyde dragen bij aan aandoeningen als astma, COPD, chronische bronchitis en allergieën. Vooral fijnstof blijkt verantwoordelijk voor het grootste deel van de ziektelast. Het probleem blijft vaak onzichtbaar: wat je niet ziet, lijkt er niet te zijn. Toch is de impact groot. We brengen gemiddeld 80% van onze tijd binnen door, en juist daar ontstaan veel verontreinigingen – bijvoorbeeld door koken, onvoldoende ventilatie of het gebruik van bepaalde materialen. TNO pleit daarom voor meer bewustwording, betere monitoring en ondersteuning bij het verbeteren van ventilatie in bestaande woningen.
Ventileren zonder gedoe
Volgens Rogér moet ventilatie vooral eenvoudig zijn. “Je moet het niet bij de bewoner neerleggen. Die wil geen handleiding van tien pagina’s. Wij ontwikkelen systemen die automatisch werken, zonder toeters en bellen, maar mét effect.”
Een goed ventilatiesysteem zorgt niet alleen voor frisse lucht, maar voert ook vocht en fijnstof af. “Tijdens het koken komt er bijvoorbeeld veel fijnstof vrij, zeker bij gasfornuizen. En als je dan geen goede afzuiging hebt – of een filter die al jaren niet vervangen is – dan adem je dat allemaal in.” Rogér werkte mee aan een onderzoek met TNO over fijnstof in huis. “Zelfs een tosti-ijzer kan de fijnstof-meter rood laten uitslaan.”
Circulair ventileren: de toekomst
Naast gezondheid vindt Rogér ook duurzaamheid belangrijk. “Een ventilatiebox gaat gemiddeld zestien jaar mee. Daarna belandt hij vaak op de afvalberg. Wij vinden dat dat anders kan. Daarom reinigen we en reviseren de oude boxen, vervangen de onderdelen die slijten en geven vijf jaar garantie op de ‘remanufactured’ versie. Zo besparen we grondstoffen én geld.”
Ook voor warmteterugwinsystemen (wtw’s) ziet hij toekomst in circulair onderhoud. “Je haalt de ‘servicedelen’ eruit, reinigt de kanalen en vervangt alleen wat nodig is. Een monteur kan dat in een paar uur doen. Dat is duurzaam én efficiënt.” In 2040 wil Rogér dat zijn hele organisatie energieneutraal is. “Vanuit de EU komt er regelgeving die bedrijven verplicht om hun impact op de natuur te rapporteren. CO2 uitstoot wordt straks omgerekend naar geld dat je moet ‘terugbetalen’ aan de natuur. Dan is circulair werken niet alleen logisch, maar ook noodzakelijk.”
Begin klein, adem beter
Rogér pleit voor een bredere kijk op duurzaamheid. “Waarom zou een woning geen gezondheidslabel krijgen? Hoe lager de CO2-waarde, hoe gezonder de bewoners gemiddeld zijn.” Hij verwijst naar onder- zoek dat aantoont dat een goed binnenklimaat bijdraagt aan het algemene welzijn, ook bij mensen met een kwetsbare gezondheid. “Dat begint heel simpel: met een raampje open of dicht.” Maar, zo benadrukt hij, een structurele oplossing is uiteindelijk een goed ventilatiesysteem. Zijn advies aan bewoners is helder: “Begin klein. Zet een raampje open, leen een CO2-meter, kijk wat er gebeurt. Ga met een CO2-meter op de slaapkamer experimenteren en kijk wat die waarde doet. Je zult merken dat je beter slaapt, minder hoofdpijn hebt en je fitter voelt. Ventilatie is geen luxe – het is een basisbehoefte.” Klein begonnen en toe aan een structurele ventilatieoplossing? Denk dan aan (vraaggestuurde) mechanische ventilatie of – beter nog – balansventilatie. Kijk voor meer informatie op www.gezondbinnen.nl of bij Milieu Centraal.